Mazedonien Politik Unkategorisiert

Вонредна состојба во наредните 30 дена! Што е вонредна состојба и се прогласува ли поради епидемија?

18.03.2020 Македонија

Претседателот Стево Пендаровски прогласи вонредна состојба во наредните триесет дена!

Очекувам Влада на Република Северна Македонија која што во претстојниот период ќе ја има најголемата одговорност, да биде на висина на задачата и на искушенијата кои ги носи актуелниот политички и историски момент, а надлежните институции дневно да информираат за сите активности. Лидерите на најголемите политички партии и на власт и во опозиција, даваат поддршка за прогласување на вонредна состојба.
Изјава на Претседателот Стево Пендаровски

Што е вонредна состојба и се прогласува ли поради епидемија?

Уставот на Македонија прецизно ги утврдува причините за воведување вонредна состојба во земјата и таа може да се прогласи покрај другото и за епидемија.

Вонредна состојба настанува кога ќе настанат големи природни непогоди или епидемии. Постоењето на вонредна состојба на територијата на Македонија или нејзин дел го утврдува Собранието по предлог на претседателот на Републиката, Владата или најмалку 30 пратеници. Одлуката со која се утврдува постоењето на вонредна состојба се донесува со двотретинско мнозинство гласови од вкупниот број пратеници и има важност најмногу 30 дена. Ако Собранието не може да се состане, одлука за постоење на вонредна состојба донесува претседателот на Републиката и му ја поднесува на Собранието на потврдување штом тоа ќе е во можност да се состане.

При постоење на воена или вонредна состојба Владата во согласност со Уставот и со закон донесува уредби со законска сила. Овластувањето на Владата да донесува уредби со законска сила трае до завршувањето на воената или вонредната состојба, за што одлучува Собранието.

За време на воена состојба, ако Собранието не може да се состане, претседателот на Републиката може да ја именува и разрешува Владата и да именува и разрешува функционери чиј избор е во надлежност на Собранието.

Мандатот на претседателот на Републиката, Владата, судиите на Уставниот суд и на членовите на Републичкиот судски совет се продолжува за време на траењето на воената или вонредната состојба. Во Македонија досега не е употребен овој член од Уставот за прогласување на вонредна состојба, но доста се шпекулираше за таа можност во времето на претседателот Ѓорѓе Иванов кој сакаше да ја искористи кризата со мигрантите за да влијае на политичките настани во земјата. Тоа сепак не се случи. Според тогашните толкувања, со прогласување на вонредна состојба претседателот може да суспендира одредени вообичаени функции на владата, може да се предупредат граѓаните да го сменат своето вообичаено однесување, или може да се овластат владини агенции да спроведат планови за подготвеност за опасност, како и да се ограничат или укинат граѓанските слободи и човекови права. Кратко кажано, претседателот како врховен командат ќе може да суспендира дел од владините функции и повеќе надлежности да пренесе на себе. Според Пендаровски, вонредната состојба автоматски не значи и воведување на полициски час, но ќе отвори повеќе простор за користење на ресурсите на армијата.

Инаку, кризната состојба, како што се спроведува сега во Дебар и Центар Жупа, е состојба предизвикана од ризици и опасности кои можат да ги загрозат добрата, здравјето и животот на луѓето и животните и безбедноста на државата, за чија превенција или справување е потребна употреба на поголем обем на ресурси.

Одлуката на кризна состојба не може да трае подолго од 30 дена, а доколку има потреба да биде надминат овој период, односно состојбата да трае подолго, владата треба да побара одобрување од Собранието за продолжување на рокот или да предложи прогласување на воена или вонредна состојба. Собранието и претседателот на државата во секое време може да побараат усмен или писмен извештај за состојбата во областа за управување со кризи.

Законот и овозможува на владата да донесува oдлука за употреба на ресурсите на органите на државната управа, органите на општините и на Градот Скопје, како и за управување со нив во случај на кризна состојба. Употребата на ресурсите за остварување на активностите треба да биде пропорционална според природата и интензитетот на кризната состојба, разумна според карактерот на кризата и сериозна според јачината и обемот на кризата.

АС